Tại sao Thẩm Phán James Robart chận được sắc lịnh về di trú của Trump- Feb 9, 2017

Tại sao Thẩm Phán James Robart chận được sắc lịnh về di trú của Trump

Hoàng Lan Chi viết: Dân Mỹ đang chờ xem Tối Cao Pháp Viện xử ra sao vụ sắc lịnh di trú của Trump. Hai tiểu bang kiện Trump. Một Thẩm phán liên bang chấp thuận đơn kiện của hai tiểu bang này, ra phán quyết stop việc thực hiện sắc lịnh của Trump ngay tức khắc. Bộ Tư Pháp kiện lên trên và bị bác bởi ông phúc thẩm. Nội vụ đưa lên tòa cao nhất. Tuy thế, nhiều người không hiểu, vì sao một thẩm phán liên bang lại có thể chấp thuận được đơn kiện của hai tiểu bang để stop một sắc lịnh của tổng thống? Dưới đây là giải đáp từ một người trí thức, thế hệ một rưỡi, đến Mỹ từ 1975, có hiểu biết khá, về Bộ Nội An.

****************************************************************************************

Trích mail ĐHT:

Hi chị,

Vì ông ta là Thẩm Phán Liên Bang Địa Hạt (U.S. District Judge) thuộc một Tòa Án Liên Bang (U.S. District Court). Các federal judges có thẩm quyền đưa ra các pháp lệnh (court orders) liên quan đến kết quả của các vụ kiện liên bang.

Em xin nói sơ lược về hệ thống tư pháp của Mỹ (the federal judiciary of the U.S). Em cũng giải thích thêm về một vài đề tài liên hệ, nhưng nếu chị đã rành rồi thì em xin lỗi; tính em hay cẩn thận (vì vậy mà không có đủ thì giờ để trả lời các câu hỏi rắc rối của chị!!! J J).

The federal judiciary là thuộc ngành tư pháp (judicial branch), một trong ba ngành độc lập của Mỹ, chuyên lo việc xử án và giải thích hiến pháp, khác biệt với Bộ Tư Pháp (Department of Justice, DOJ) thuộc hành pháp. DOJ chuyên lo việc thi hành/bảo vệ luật pháp: điều tra, truy tố, thi hành án lệnh của tòa án, điều hành các nhà tù, etc.

Trên hết của ngành tư pháp là Tối Cao Pháp Viện (Supreme Court of the United State), dưới cùng là các tòa án liên bang địa hạt (the U.S. district courts), và ở giữa là các tòa phá/kháng án liên bang vùng (the U.S. courts of appeals / circuit courts).

Tòa án liên bang địa hạt

The U.S. district courts

Tòa phá/kháng án liên bang vùng

The U.S. courts of appeals / circuit courts

Tối Cao Pháp Viện

Supreme Court of the United State

Các U.S. district courts lo việc xử các vụ án liên quan đến luật liên bang, cả hình lẫn hộ. Có tất cả 94 district courts trên toàn quốc và các thuộc địa.

Khi bên nguyên hay bên bị quyết định kháng án (appeal) thì tòa phá án (appeal court) sẽ xử, nhưng chỉ phán về các khía cạnh hiến pháp, luật định, thủ tục, v.v., chứ không phán về tội trạng.

Có tất cả 13 tòa phá án (the U.S. courts of appeals / circuit courts). Nước Mỹ được chia ra là 11 vùng pháp lý (judicial districts) khác nhau, mỗi vùng có 1 tòa phá án. Ngoài ra còn có 2 circuit courts nữa là The U.S. Court of Appeals for the District of Columbia Circuit (D.C. Circuit), và The U.S. Court of Appeals for the Federal Circuit (Fed. Circuit).

D.C. Circuit chịu trách nhiệm xem xét các quyết định (decisions) và quy định (rules) của các cơ quan công quyền liên bang có trụ sở tại DC, ảnh hưởng trực tiếp đến chính sách và luật pháp quốc gia. Do đó tòa này được cho là có quyền hạn thứ nhì chỉ sau Supreme Court. Hầu hết các thẩm phán Tối Cao Pháp Viện đều xuất thân tòa án này. Hiện có tới 3 vị đang tại chức là John Roberts, Clarence Thomas và Ruth Ginsburg.

Fed. Circuit, cũng ở ngay DC, nhưng không mang tính cách địa lý mà lo về sự kiện (subject matters), thường là về quan thuế (customs) và bằng sáng chế (patent law) cho cả nước.

Việc chia 94 địa hạt và 11 vùng này không có tính cách pháp lý mà chỉ có tính cách địa lý (geographical) và hành chánh. Nghĩa là chia việc và trách nhiệm chứ không giới hạn quyền hành, tòa ở vùng nào thì xử các vụ án cho dân ở vùng đó. Các ông judge này đều có quyền phán như nhau về các vấn đề liên quan đến liên bang.

Nếu không bằng lòng với phán quyết của tòa phá án thì kháng án lên Supreme Court. Nhưng vì Supreme Court chỉ chọn khoảng 2% các vụ án để xử (trên khoảng 7, 8 ngàn vụ) nên 13 tòa phá án được cho là có quyền hành và ảnh hưởng mạnh nhất nước trong hệ thống tòa án, và có ảnh hưởng rất mạnh đến chính sách và luật pháp Hoa Kỳ.

District Court ở Seatle xử vụ “travel ban” trực thuộc vùng 9 (the 9th Circuit), một vùng đông dân nhất nước Mỹ, chiếm 20%, tức khoảng 65 triệu dân, do đó có ảnh hưởng rất lớn. Tòa có 3 ông judges, một ông thì ôn hòa, còn 2 ông kia là (thổ J) tả. Do đó có nguy cơ họ sẽ phán có hại cho chính quyền.

ĐHT

Advertisements
This entry was posted in Thời Sự. Bookmark the permalink.

One Response to Tại sao Thẩm Phán James Robart chận được sắc lịnh về di trú của Trump- Feb 9, 2017

  1. Pingback: Tin gọn- ý kiến ngắn số 12- Feb 11, 2017 |

Comments are closed.